29 Mayıs 2007

1920... Kars ve Kâzım Karabekir Paşa...

Çok değerli bir insan ve üstün yeteneklere sahip bir asker olan Kâzım Karabekir’in “Paşaların hesaplaşması” isimli eserini okudukça tarih hakkında öğrenilecek çok şey olduğunu görmeye devam ediyorum.

Bu tür eserlerden alıntı yapmak çok zor çünkü yazılan her bölüm ayrı bir önem taşıyor ve hangi bölümün daha önemli olduğuna karar vermek mümkün değil.

Şu aralar okuduğum bölümde dikkatimi çeken bir iki ayrıntıyı buraya almak istiyorum.

Kâzım Karabekir Paşa, Kars’ın kurtuluşuyla ilgili Nutuk’ta belirtilen bir ifadeye oldukça üzülmüş.
Buna göre Nutuk sayfa 305’te şöyle deniliyor: “28 Ekim 1920 günü Kars üzerine hareket başladı. Düşman mukavemet etmeksizin Kars’ı terk etti. 30 Ekimde tarafımızdan işgal olundu.”

Yani Nutuk’ta “Kars’ın hiç direnme olmadan çok rahat bir şekilde ele geçirildiği...”söylenmek istenerek Kâzım Karabekir Paşa’nın savaşarak elde ettiği zafer biraz basite indirgenmiş. Halbuki durum hiç öyle değil ve gerçekten Kars’ın geri alınmasında büyük çarpışmalar yaşanmış ve Kâzım Karabekir Paşa da haklı olarak durumun böyle gösterilmesine içerlemiş...

Gelelim konumuza; Kars’ta düşmanla çetin çarpışmalar yaşanmış, bu çarpışmalar sonrasında her iki tarafta da kayıplar olmuş. 3 General, 6 Albay, 12 Yarbay, 16 Yüzbaşı, 59 Teğmenle birlikte 1150 Ermeni asker esir alınmış. Fakat orada yerleşmiş olan Ermeni halkına karşı iyi davranılmış ve olması gerektiği gibi iyi bir insani muamele uygulanmış.

Burada ilgimi çeken başka bir şey daha oldu.
Kâzım Karabekir Paşa bunları anlatırken, bu durumu orada bulunan kadınlı erkekli 10 kişilik Amerikan heyetinin de onayladığını, hatta olup biteni Amerika’ya; Türk ordusunun en medeni ordulardan üstün olduğu ve kimseye bir fenalık yapılmadığı , şeklinde bildirdiğini belirtmiş...

1920’de... Kars’ta savaş ortamında... kadınlı erkekli Amerikan heyetinin ne işi var? Bir de daha da ilginç olan başka bir durum ise “Bu heyetin himayesinde 6.000 kadar Ermeni çocuğun” bulunması...
Savaş meydanlarından toplanan binlerce çocuk ve 10 kişilik bir Amerikan heyeti...

Çok ilginç bir tarihi olay... Sadece bu ayrıntı üzerine bile yüzlerce kitap yazılıp, film çekilir... Ki Kâzım Karabekir Paşa bu çocuklardan 100 tanesinin Türk olduğunu öğrenince bunları kendi mekteplerimize almış...

Sonra bu çocuklara ne olmuş, nereye gönderilmişler? Bu sorular kafamda büyük bir yer işgal etmeye başladı ve ne yazık ki kitaptan şu ana kadar bu konuyla ilgili bir bilgi edinemedim...

İlgimi çeken farklı şeyler olursa yine burada yazacağım...