17 Haziran 2007

Osama [film]



Afganistan’da kadınların yanında bir erkek olmadan sokağa çıkmaları bile yasaklanmış ve çalışmaları da engellenmiştir.

Filmde gösterilen ailede ise evin erkeği savaşta ölünce bir anneanne, bir anne ve bir de kız çocuğu tekbaşına kalmıştır.

Anne doktordur ama çalışamadığı için evde herkes açlığa terkedilmiş durumdadır. Ve birgün anneannenin aklına küçük kız çocuğunu erkek kılığına sokup çalışmaya göndermek gelir.

Kız çocuğu erkek kılığına girer ve bir de iş bulur ama erkek olmak da ayrı bir problemdir çünkü bu sefer de askeri eğitim için yetiştirilmek üzere bir okula götürülür ve küçük çocuğun macerası başlar... (Seyretmeyenler için konu hakkında en fazla bunları açıklayabiliyorum ki resmi sitesinde de bu kadar açıklama var.)

Gelelim benim yazacaklarıma:
Filmde anlatılanlara üzülmemek elde değil...
“Bak böyle bir olay olmuş, nedeni de buradaki insanlar...” fikri temel alınınca, gazete haberini akşam televizyonda izliyormuş gibi hissettiren bir film. Böyle baktığımızda filmin kahramanı olan küçük kıza acımaktan başka bir şey gelmiyor elimizden.

Sinema adına pek fazla bir şey olmasa da anlatılan hikâyenin gerçekliğe yakınlığı ve düz mantığı olaylara tanık olmamızı sağlıyor...

Doğu kültürünün teknolojiden uzak ve yavaş yaşamı filmin akışına da etki etmiş... Çetrefilli kurgular, birden değişen olaylar zinciriyle merak uyandıran sahneler beklememek gerekiyor. Filmin en büyük özelliği hayattan bir sayfa havasındaki belgesel mantığını takip etmesi.

Filmin Fransızca olması ilk başlarda gerçeklik duygusunu yitirmemize neden olurken, film ilerledikçe “İyi ki de böyle olmuş, yoksa gerçek gibi izleyecektik, o zaman da bunu kaldıramazdım" diye düşündürüyor.

Ailenin mecburiyeti ve kızın dramı insanı üzüyor ve filmin temel konusu bu ama arka planda işlenen ayrıntılar yetersiz de olsa genel halkın içinde bulunduğu aczi gösteren sahneler de izleyenlerin üzülmesine ve “bunlar nasıl yaşıyorlar?” dedirtmeye yetiyor...

Sahnelerin kadraj estetiği böyle bir mekân ve ortamla çok daha etkileyici ve dramatik olabilirdi. Mesela kızın ip atlamayı hayal ettiği bölümde hapishane havası ve bir çocuğun hapishanedeki psikolojisi daha geniş sahnelerle aktarılıp “Çocuk bu daha görüyorsun işte... Aslında şimdi oyun oynayan, mutlu bir yerde mutlu biri olarak yaşamalıydı” fikri sağlam bir şekilde yerleştirilebilirdi.

Yine de insanların sahip olduklarının değerini anlayabilmeleri, dünyanın bambaşka yerlerinde bambaşka hayatlar ve düzenler olduğunu görebilmeleri açısından ilginç bir filmdi.

Eğer bulur da izlerseniz ve çok büyük beklentileriniz olursa; İnsanlığın 'insanlığından' utanması gereken etkileyici bir hikâye'den fazlasını beklemeyin (ki bu da az bir şey değildir).

Büyük bir ihtimalle küçük kızın başına gelenleri, ailenin nasıl bir hayat mücadelesi verdiğini, sokakları, hastaneyi, savaş eğitimi sırasında diğer çocukları görünce üzüleceksiniz ama politik mesaj ve eleştirinin sadece bu duygu üzerine kurulması filmin amacına tam olarak ulaşmasını engellemiş.

Öyle ki kız ve ailesi güzel bir şeyler yaşasa “Afganistan kendi kapalı kurallarıyla kendi vatandaşlarına bile özgürlük tanımayan aşırı dinci bir ülkedir.” ana fikrinden başka bir şeye ulaşamayacağız.

Eğer Afgan yönetmen bunu amaçlıyorsa bunda başarılı olmuş, yok sanat adına bu filmle sinemaya kendine özgü bir şeyler katma çabasındaysa film bence bunun için yetersiz...

Tabii ki filmin konusunda her ne olursa olsun “Avrupa kültürünün dışında kalan dünyadaki sanatçıların, kendi ülkelerinin olumsuzluklarını dile getirdiği sürece” Avrupa’da desteklendiğini gözardı etmiyorum.

Acaba bu konuların temellerine inilse, tüm bunların nedenleri daha sosyolojik olarak araştırılsa ve bugün “Doğu”nun içinde bulunduğu durumda “Batı”nın da sorumluluğu olduğu işlense ve filme öyle girilse acaba bu film aynı şekilde ilgi uyandırıp çekilmesi için destek bulabilir miydi?

Son olarak; “Mutlaka bulun, mutlaka görülmeli...” denilebilecek bir film değil ama izlerseniz dünyaya bakışı başka türlü olan, politik ve insani değerleri ön plana çıkaran, en önemlisi tamamı amatör oyuncuların oynadığı, Hollywood sıradanlığından uzak, değişik bir tarz film seyretmiş olursunuz...