26 Ekim 2007

Einstein'ın Buzdolabı

Buzcevheri kardeşimin benden önce bir ön tanıtım yaparak dikkat çektiği kitabı alalı çok olmuştu. Ama kendi bloğunda bahsettiği “Kafası kesilmiş halde etrafta koşuşturan bir tavuğun...” anlatıldığı “Kafasız tavuk Mike” hikâyesini okuyuncaya kadar kitap diğer okunacaklar arasında sessiz sedasız durmaya devam ediyordu.

Buzcevheri’nin önerisiyle hemen kitabı ön sıralara çektim ve geçtiğimiz hafta içinde fırsat yaratıp okudum.

Girişteki birkaç konu beni sıksa da gerçekliği hiç de o kadar tuhaf olmayacak bilimsel temellere dayanan bir sürü konu da vardı ve bunları büyük zevkle okudum hatta bir nefeste yaladım yuttum da diyebiliriz :)

Özellikle Tesla hayranı biri olarak Tesla ile Edison arasındaki rekabet ve zorunlu iş anlaşmalarını okudukça Edison’a olan antipatim daha da arttı. O tam günümüz adamıymış, başkasının yaptıklarını pazarlayan iyi bir iş adamı görünümlü Edison’dan bahsediyorum. Sevememiştim kendisini ve daha da sinir oldum ama bu arada Tesla’ya olan hayranlığım ve saygım da kat kat arttı...

Kitapta, doğru bilinen ama bir sürü yanlış barındıran konuların örneklerine rastlayabileceğimiz gibi inanılması güç olan gerçek bilimsel olaylar ya da tesadüfler de var.

Einstein’ın, (o zamanlar kullanılan buzdolaplarından sızan gaz sonucu meydana gelen ölümlü bir olaydan etkilenip) AEG için yeni bir buzdolabı çalışma sistemi tasarladığını ilk kez bu kitapta okudum.

Meşhur bilim teknik dergisi Scientific American’ın sahibi Alfred Ely Beach, 1886 yılında Londra'da başarıyla kurulmuş, hava basıncı ile posta nakleden bir tüp sisteminden etkilenerek insan taşıyan hava basınçlı metro yapmış. Ne özelliği var demeyin adamın yapmayı düşündüğü metro belediye taşıma işinden çok para kazanıyor diye engellenince metro inşaatı gizli gizli geceleri çalışıp yapılmış...

Kitapta, daha önceden Kareli defter’deki bir yorumda bahsedilen “Japonların Amerika’ya savaş sırasında yangın çıkarması için gönderdiği balonları” FU-GO’lardan da çok ayrıntılı bir şekilde bahsedilmiş.

Yine kitaptaki ilginç konulardan birinde Amerikalı bir adamın (Lytle S. Adams ) Pearl Harbour baskınından sonra Japonlara karşı kullanılsın diye “Yarasalara yangın bombası takıp uçaktan binlercesini bırakma.” fikrinden de oldukça geniş bir şekilde bahsediliyor. İşin ilginç yanı Carlsbad adı verilen bu proje Amerika Savunma Bakanlığı tarafından çok ciddiye alınmış, öyle ki (Kareli defter'deki beni şaşırtan başka bir olaya benzer şekilde) Alman ve Japon köylerinin benzerleri oluşturularak buralarda denemeler bile yapılmış...

Tuhaf hikâyeler içeren kitaptan son bir örnek vermem gerekirse; Dev sermayeli bir firma çok büyük üç gemi yapıyor Olympic, Titanic ve Gigantic. Sanırım Titanic ismi size de tanıdık gelmiştir. Bu üç gemi de sırasıyla çeşitli sebeplerden dolayı batıyor buraya kadar olanı zaten çok ilginç fakat bu üç gemide de çalışmış olan Violet Jessop’un her batma olayından da kurtulması herhalde daha da ilginç...

Yukarıda yazdığım örnekler gibi bir sürü küçük tuhaf hikâye içeren Steve Silverman’ın (inanılması zor ama gerçek olan tarihi olaylardan oluşan) kitabı “Einstein'ın Buzdolabı”nı herkese tavsiye ediyorum... Okuduğunuz kitap ya da kitaplara devam ederken arada dinlenmek için okunabilecek güzel bir kitap.