16 Mayıs 2008

minikler için kitap okumayı sevdiren kitap tasarımı...

Çocuk dergileri ve kitapları yapan bir yayınevinde çalışmaya başlayınca önüme gelen yabancı örnekler aklıma bir sürü yeni fikir getiriyor...

Çocuklara okumayı sevdirmeden önce, sanırım kitap denen nesneyi günlük hayatın bir parçası olarak akıllarına yerleştirmek gerekiyor.

Bunun için de daha ilkokul (hatta anaokulu) öncesi özel yayınlar hazırlamak gerekiyor.

Benim aklıma gelen bu tipteki tasarımlardan biri de şu:

Renkli, kalın ama çok kalın kaliteli kartondan, uygun büyüklükte 10-12 sayfalık bir kitap. Sol sayfada çok basit bir şekilde hikâye anlatılacak sağ sayfaya da ona uygun bir nesnenin gerçeği koyulacak.

Mesela soldaki sayfada çamaşır asmış sevimli bir tavşan anne ve yanında yavrusunun resmi var. Resmin altında da şöyle bir metin olabilir.
................
O gün tavşan Tonti ile annesi bahçede çamaşır asmaya çıkmışlardı... Tonti’nin annesi çamaşırları ipe astı ama iplerdeki çamaşırlar rüzgardan öyle dalgalanıp duruyordu ki... Eğer Tonti görüp de annesine söylemese belkide çamaşırlar yere düşüp çamurlanacaktı...
.................

Sağdaki sayfada ise iki tane deliğe bağlanmış bir ip bulunacak (kartonu delip ipi kenarlarından yapıştıracak ya da bağlayacaklar). Sol sayfadaki resimde Tavşanlar ne giymişse onların aynı boyutlarda olanları cırtlı yapışkanla bu ipe tutturulmuş olacak.... (çocuk bunları takıp çıkarıp çamaşır asıp toplayıp hem el becerisi kazanacak hem de kitapların öğretici yanını keşfedecekler.)

Bir sonraki sayfada yine bir resim ve yazı:
Annesi Tonti’ye çamaşırları yere düşmekten kurtardığı için teşekkür edip çamaşırları mandallarla tutturabileceğini anlatıyor. Ve yakından bakması için bir mandalı Tonti’ye veriyor.

Karşısındaki sayfada ise yine yukarıda bu sefer tek tarafından tutturulmuş bir ip ve gerçek (minik ve rengârenk de olabilir) bir kaç mandal var. (çocuk bunları ipe tutturup bırakıp, mandalı kullanmasını öğrendiği gibi belli bir mantık kurulup araçlar sayesinde sorunlara çözüm bulunduğunu kavrayacak ve tabii ki oynayarak kitap okumanın eğlenceli bir şey olduğunu düşünecek.)

Bundan sonra ki sayfalarda ise yine benzer şeyler yapılabilir.

Mesela yine sol tarafta çiçekli bir bahçe ve güneşle birlikte tavşan ailesi resmedilir.

Güneş çıkınca çamaşırlar kuruyacak diye anlatılır. Sağ sayfaya güneş şeklinde bir plastik yapıştırılır ama içinde minicik led ışıklar koyulur (tabii ki bunlar üretim aşamasında kitabı hazırlayanlar tarafından yapılacak). Çocuk pille çalışan bu yuvarlak, güneş şeklindeki yassı lambanın düğmesine basınca güneş nasıl ışık saçıyor görebilir.

Bir sonraki sayfada renkli üç gömlek, altta iki çiçek resmi en üstte bir bulut resmi olabilir ve annesi bahçede kaç çiçek var diye sorar (Hikâyede Tonti'nin annesi sormuş, haydi sen de bil bakalım diye çocuğa aktarılır).

Tonti (burada çocuk kendisini onun yerine koyar ve cevap verir) sağ sayfada bu sefer her sorunun cevabını doğru verdikçe annesinin Tontiye şeker verdiği yazmaktadır. Eğer çocuk doğru bilirse Tonti gibi kendisi de şekerleri sayfadan (minik iplerle bağlanmış ya da yapıştırılmış) alıp yiyecektir. (şekerler gerçek ve uzun dayanan türde renkli kağıtlara sarılmış olacak ve sayfada açınca hazır bir şekilde duracak, daha sonraki okumalarda yerlerine yenileri de koyulabilir.)

Eh! Madem buraya kadar geldik bitirelim şu kitabı:

Tonti çamaşırların uçacağını bilmiş, annesine söylemiş, annesiyle birlikte mandalları takıp sorunu çözmüştür.

Bahçede gezip; güneşi, çiçeği, bulutu öğrenmiş hatta bunların kaç tane olduğunu soran annesine doğru cevaplar verip ödül olarak şeker bile kazanmıştır.

Özetiyle resimli ve yazılı olarak iki sayfa daha hazırlanır ve son iki sayfada da şekerleri yedikten sonra Tonti’nin dişlerini fırçalayarak ne kadar doğru bir iş yaptığı anlatılır.

Sağ sayfaya da yarım kesilmiş bir plastik bardak yapıştırılmış ve içine de gerçek (minik boy) bir diş fırçası koyulmuş (bir şekilde tutturulmuş) olur... Kitabı okuyan çocuk, annesiyle birlikte kitabı bitirinceye kadar şekerleri de yemiş olur ve kitabın içinden çıkan fırçayla dişlerini fırçalamaya gider....

İşte bu da böyle bir fikir, aklıma geldi yazdım. Bunun benzeri yüzlerce kitap hazırlanabilir... Beğendiyseniz ve işe yarayacağını düşünüyorsanız ne mutlu bana belki bir gün böyle bir kitabı siz yaparsınız...