13 Ağustos 2008

endülüs ve işkence...

Hep aklımı kurcalayan ama tam olarak bu şekilde açıklanmış olmayan bir etimolojik tanımı uzun zamandır bir türlü yazmaya fırsat bulamamıştım. Son zamanlarda aklıma takılan, gözüme çarpan ya da kelime oyunu gibi duran birkaç şeyle birlikte bunu da yazayım istedim...

Şu anda sadece ikisi için vaktim var, diğerlerini yine ileride yazarım...

Birincisi;
Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Avrupa’nın bir bölümünü kapsayan, tarih içinde önemli bir yeri olan Endülüs’ün isim olarak “Anadolu” kelimesinden türediği.

Anadolu--> Andalou(se)--> Endülüs

(Etimoloji: Sözcüğün kökenini inceleme, nereden kaynaklandığını açıklama adına yapılan çalışmaları araştıran dilbilim.)

İkincisi;
İngilizce bir kelime olan “Torture” (işkence) için Soner Yalçın’ın son kitabı olan “Siz kimi kandırıyorsunuz?”da bir açıklama yapılmış. Okuduğumdan aklımda kalanının mantığını bozmamaya çalışarak aktarayım.

Avrupa, Osmanlı’nın artık Ortadoğu’ya sığmayıp Balkanlar’a gelmesini korkuyla izlerken; Türklerin ileride olası bir harekâtına karşı da tetikteydi.

Tabii ki o zamanlar çıkan savaşlarda yaşananlar anlatılırken de şimdiki iletişim imkânları olmadığı için her şey bire bin katılarak abartılıyordu ve bunlardan o zamanlar Avrupa’da en yaygın olanı da “Türklerin işkence yaptığıydı.”

Hatta bu öyle bir yere varmıştı ki bunu bir deyim gibi kullanmaya başlamışlar en küçük bir haksızlıkta “Bana bu şekilde işkence ediyorsun ama...” anlamındaki cümleler bile “Türkler gibi davranma!”ya “Türklük yapma!”ya dönüşmüştü.

İşte bu kelime de “Torxuere” yani “işkence” olarak yerleşti ve oradan İngilizcedeki “Torture”ye dönüştü...

(Bu konu birinci baskı sayfa 150’de aynen şöyle anlatılmış:

.........................
1453’te İstanbul’un fethi dönüm noktası oldu.
Haçlı Seferleri dönemlerinde Türkler Doğu’da yaşıyordu ve kötü bir masal kahramanıydı.
Ama şimdi artık Avrupa sınırlarını dayanmıştı.
Ve Türk ordusu gerçekti!

Korkuyorlardı.
Korkularını abartıyorlardı; Türkler, İstanbul’da büyük zalimlikler yapmıştı!
Türkler kötüydü, Türkler zalimdi, Türkler hırsızdı...
Bu korkuları Kilise provoke ediyordu.
“Torxuere” (İşkence) Türk kelimesinden türetilmişti!
.....................)