15 Ağustos 2008

İlk Türk Cumhuriyeti?

Soner Yalçın’ın “Siz kimi kandırıyorsunuz!” isimli kitabını bitirdim. Öylesine ilginç konular var ki hangi birini anlatayım hangi birini seçip buraya aktarayım bilmiyorum...

(Tabii ki mümkün değil ama) Herkese bu kitabı okumasını tavsiye ederek kitaptan (kendime göre bir özetle) ilginç bulduğum bir konuyu buraya aktarıyorum.

Balkan Savaşları’nda Osmanlı Devleti büyük kayıplara uğramış, Batı Trakya’da Bulgar çeteleri yaptıkları zulmün boyutlarını arttırmış. 1200 kişilik silahlı bir Bulgar çetesi, bölgedeki Türk köylerinde katliamlar yapmaya başlamış...

Osmanlı Ordusu dağılmış vaziyette olmasına rağmen ülke içindeki siyasi değişikliklerden sonra kısa bir sürede tekrar toparlanmış ve Batı Trakya’ya hareket edip bir haftada Keşan, İpsala, Uzunköprü ve Edirne’yi geri almış.

Tabii ki başta Rusya olmak üzere devrin güçlü ülkeleri bu durumdan rahatsız olup hemen sözlü nota verip Osmanlı’nın bölgeden çıkmasını istemişler...

Resmi görüşmeler devam ederken Osmanlı müfrezesi vahşice katledilen 400 Türk köylüsünün cesediyle karşılaşmış. Kuşçubaşı Eşref komutasındaki birlik olanca gücüyle bölgeyi darmadağın ederek bunu yapan Bulgar çetesini bulup yok etmiş (95 kişiyi de esir almışlar)...

Enver Paşa’ya geri çekilin emri verilmiş ama o Kuşçubaşı Eşref’in yanına Süleyman Askeri Bey komutasında bir birlik daha göndermiş...

Bu iki birlik Mestanlı, Kırcaali, Gümülcine ve İskeçe’yi alıp Meriç boyunu Bulgarlardan temizlemişler ama yabancı devletler Osmanlı’ya öyle bir baskı yapıyorlarmış ki İstanbul Hükümeti Enver Paşa ve emrindeki birlikleri geri çağırmak zorunda kalmış...

İşte işin ilginç kısmı bundan sonra başlıyor.

Enver Paşa; İstanbul Hükümeti’nin verdiği “Geri çekilin.” emrine uymak zorunda kalıp her iki birliği de geri çağırıyor fakat Kuşçubaşı Eşref ve Süleyman Askeri Bey emre uymayarak resmi yollardan bütün dünyaya bir açıklama yapıyorlar: “Bizim, Osmanlı’yla hiçbir ilgimiz yoktur!”

Bu açıklamanın ardından da ilk, bağımsız “Türk Cumhuriyeti”ni kurduklarını (Bağımsız Batı Trakya Türk Cumhuriyeti) açıklıyorlar. Tarih 12 Eylül 1913... Yani Türkiye Cumhuriyeti’nden önce, başka bir Türk Cumhuriyeti...

Evet, tarih içinde; ele geçirilen yerlerin başka ülkelere ya da milletlere bırakılmaması için birçok kez geçici devletler kurulduğu görülmüştür...

(Mondros Mütarekesi’nden sonra bölgeyi Ermenilere bırakmamak için Kars’ta kurulan Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti ya da Türkiye, Suriye ve Fransa arasındaki anlaşmazlıkların çözülmesi için kurulan Hatay Cumhuriyeti gibi...)

Ama tarihteki ilk Türk cumhuriyeti olan Bağımsız Batı Trakya Türk Cumhuriyeti’nde işi çok ciddiye alıp; Kendi milli marşlarını yazmışlar, posta teşkilatı kurup pul bastırmışlar, pasaport idaresi kurmuşlar, resmi ve özel gazete çıkarmışlar ve 30.000 kişilik bir ordu kurmuşlar...

Tüm bu çabalar ne yazık ki Rusya’nın “Osmanlı topraklarının Doğu’sunda” Ermeni devleti kurulmasına yardımcı olacağı tehdidiyle son bulmuş ve Bağımsız Batı Trakya Türk Cumhuriyeti kurulduktan 55 gün sonra kendini feshetmiş...

Tarihimizin pek bilinmeyen ayrıntılarından hoşlananlar için kaçırılmayacak bir kitap olan “Siz kimi kandırıyorsunuz!” yukarıda (kendimce aklımda kaldığıyla) özetlediğim bu konu gibi bir sürü ayrıntı ve ilginç tarihi olayı anlatıyor... Alamazsanız da bulduğunuz da okumanızı tavsiye ederim.