12 Eylül 2008

Pazar dönüşünde aklınıza gelsin :)

Bir önceki gönderide sol sağ konusuyla ilgili bir şeyler yazınca eskiden okuduğum bir kitap aklıma geldi.

Uzun aramalar sonunda ne olduğunu (zar zor da olsa) hatırlayıp kitabı buldum ve kitabı aklıma getiren konuyu yazayım istedim...

Kitabın yazarı; John Lenihan ismi ise “Bilim İş Başında.”

Yazar; bilimsel yayınları ve makaleleri inceleyip ilgisini çekenleri eski yeni demeden bir araya getirip konuyu baştan tekrar yorumluyor.

İşte bu "sol-sağ" konusunda aklıma gelen ilginç şeylerin geçtiği bir bölüm vardı, uzatmamak için özetleyerek aktarıyorum.

Yazar kitabın bir bölümünde “Glasgow Felsefe Derneği Toplantı Tutanakları”nda adı geçen bir bilim adamının yaptığı araştırmayı yazmış.

Bu bilim adamı Dr. Andrew Buchanan ve araştırmayı yaptığı yıl 1862.

Dr. Buchanan’ın yaptığı araştırmanın konusu ise;

“...çoğu insanın neden dikkat gerektiren veya karmaşık işler için sağ ellerini, bir şeyleri taşırken ya da bir bebeği tutarken de sol ellerini kullandıkları...”

(Bu konu üzerine daha sonradan yapılan yüzlerce araştırmaya göre annelerin bebeklerini sol kollarında taşımalarına neden olarak “bebeğin, annenin kalp atışlarını duyunca daha sakin olması” da gösterilmiştir ama bu bir sonuçtur neden değil...)

Dr. Buchanan Sol ve sağ konusundaki ilk incelemesinde; “Sağ elin daha fazla kullanıldığı için daha güçlü olduğunu” ileri sürüyordu.

Fakat bununla yetinmeyip “Peki ama daha fazla kullanılmasının nedeni nedir?” sorusuna cevap bulmak için araştırmasını devam ettirdiğinde ilginç bir sonuca ulaştı: “Vücudun ağırlık merkezi ortada değil hissedilir ölçüde sağdadır.”

Araştırma bu sonuca ulaşınca detayları bulmak da kolaylaşmış tabii ki...

İşte detaylar:

Vücut aşağı yukarı simetrik de olsa, (vücut ağırlığına göre oranı düşünüldüğünde) epeyce ağır bir organ olan karaciğer sağ tarafta yer alır...

Ve genellikle sol tarafta olduğu zannedilen ancak neredeyse merkezde yer alan kalp tarafından dengelenemez. (Biz genellikle yanlış olarak, kalbin sesini 'üst uç kısmın sol taraftaki' uzantısından duyduğumuz için kalbin tamamının solda olduğunu düşünüyoruz.)

Vücudun ağırlık merkezi sağda olduğu için tek elle bir şeyler taşırken daha hafif olan sol tarafımızla taşımak ağırlık merkezini dengeleyerek ortaya çekeceği için yük taşımak söz konusu olduğunda sol taraf daha üstündür.

Bir bavul sağ elde taşındığında, ağırlık merkezi doğal olarak daha da sağa kayar ve vücudun ters yöne doğru eğilerek eski konumuna getirilmesi gerekir. Oysa yük sol elle tutulduğunda ağırlık merkezi sola doğru, yani vücudun ortasına doğru kayar ve denge aslında daha da güçlendirilmiş olur.

Bu konu tüm yükler için geçerli olduğundan “Anne ve bebek” konusunda da aynı şeyleri yerli yerine oturtmamıza yardımcı oluyor.

Her ne kadar bebeklerin anneler tarafından solda taşınmasına neden olarak “Sağ elin başka işler yapması için boş bırakıldığı düşünülse de yapılan araştırmalara göre “Solak anneler”in de bebeklerini solda taşıdığı (yani bir iş yapmak için daha yetenekli olan taraflarını iptal etmesine rağmen) gözlemlenmiş...