20 Kasım 2008

Efendim? Duyamadım...

“Kıs oğlum şunun sesini sağır olursun bak...”

Ya da

“Abicim konser süperdi ama ses o kadar yüksekti ki kesin öndekiler sağır olmuştur!”

gibi cümleleri duymamış olanımız yok gibidir...

Bunun nedeni, insanların (ben dahil:) ) uzun süre yüksek sesli müzik dinleyince (hiç değilse yaşlanınca) kulaklarımızda kalıcı bir arızaya neden olacağını düşünmesidir...

Evet, uzun süre yüksek sesle müzik dinleyip de normal sesleri duymakta bir süreliğine zorluk çekiyoruz ama bu kulak zarının yüksek sesin neden olduğu genelde olandan daha fazla esnemesiyle ilgili bir şey... Sonra ses düzeyi normal olduğunda kulak zarı da eski haline dönüyor diye düşünüyorum.

Danimarkalı Mühendis Doktor P.V. Bruel, yapılan bilimsel deneylere dayanarak “Bir saniyenin beşte birinden daha kısa süren çok yüksek şiddetli gürültünün, işitmeye zarar verdiğini...” açıklamış.

Devamında da oldukça karışık ve uzun bir metinle bunun sebeplerini ve mantığını anlatmış...

Hem daha anlaşılır olması hem de yazının fazla uzamaması için konuyu özetliyerek anlatmaya çalışayım;

Şimdi öncelikle şunu hatırlayalım.

Bir ses kaynağı havayı titreştiriyor, bu titreşimi;
havayla temas eden kulağımız algılıyarak (içindeki çeşitli mekanizmaları devreye sokup) beyne gönderiyor...

Beyin de bunu işleyip kulağın iç yapısındaki donanımla etkileşime geçiyor,
eğer
ses
80 desibelin üzerindeyse
beyin
ani bir refleks gösterip
titreşimleri kulak zarından iç kulağa aktaran kemiksi dokuları sertleştirerek etkileşimin seviyesini azaltıyor...
Yani bir nevi korunma mekanizması devreye giriyor... (ama bunun algılanıp devreye sokulması bir saniyeye yakınmış)

Eğer...

Ses çok kısa sürüyorsa, bu sesin algılandığı zaman devreye girecek olan “o refleksle çalışan mekanizma devreye sokulamadığı için” beyin kulağı koruyacak mekanizmayı çalıştıramadığından kulak zarar görebiliyormuş...

Yani diskoya, konsere gidip ya da evde müzik setini açıp (kulaklığı takmış olsanız da) sesi sonuna getirirseniz (90-100 desibel) ve bu ses belli bir seviyede kalırsa (ve süresi 1-2 saniyeden daha uzun olursa) beyin koruyucu mekanizmasını devreye sokup fiziksel zarar görmeyi engelliyormuş.

Ama, tam kulağınızın dibinde ani bir patlama olursa işte o zaman bu koruyucu mekanizma devreye sokulamadığı için kulak zarar görebiliyormuş...

Tabii ki bu; nasıl olsa beyninizin bir koruma mekanizması var, gidip sesi sonuna kadar açıp kulağınızı kolonlara (hoparlör) dayayın anlamına gelmiyor. Bu durumda kulak salyangozunda bulunan tüy biçimindeki yapılar zarar görebilir ve bu da geçici sağırlığa, çok kere tekrar edilirse kalıcı sağırlığa neden olabilir...

(Prof. Dr. Osman Kadiroğlu’nun bilimsel danışmanlığında
Science in action –J. Lenihan Institute of Physics Publishing Ltd. ENG
Dirac House, Temple Back, Bristol Bs1 6NX-)