25 Kasım 2008

İlk İngiliz Askeri Casusu: 007 Dee...

Atlamalı zıplamalı filmlerin ünlü casusu 007 James Bond’u bilmeyen yoktur... Filmlerini seyrettikçe herkesin casus olası gelir (hele hele son sahnelere doğru :) )

Neyse...

Biz James Bond’u bir kenara bırakalım da şu “007”yi konuşalım, çünkü çok değişik ve ilginç bir bilgiyle karşılaşınca (her ne kadar uyduruk bir şey de olsa) hoşuma giden bir ayrıntıyı da öğrenmiş oldum...

Şimdi biraz geriye hatta epey geriye gidelim...

Kahramanımız; İngiliz askeri tarihçilerinin “ilk casusumuz” dedikleri Dr. John Dee...

1520’lerde I. Elizabeth döneminde simyacı olarak bilinen Dee aslında kraliçe için her türlü bilgiyi toplayarak kendi ülkesi için casusluk yapan biriymiş...

Cambridge’de aldığı eğitim sayesinde Trinity Kolej’de Yunanca dersleri veren Dee bir gün bir tiyatro eserini sahnelenmesinde görevliymiş ama sahnedeki dekorları, efektleri o kadar ustaca kurgulayıp yönlendirmiş ki herkesin ağzı bir karış açık kalmış...

Sahne efekleri tasarımlarıyla (dikkatinizi çekerim tarih 1500’ler) sihirbaz olarak adlandırılan Dee, fırsattan istifade bu ününü kullanmaya devam edip işi kraliçenin yıldız falına bakmaya kadar götürmüş...

İyimser yıldız falı yorumlarıyla kraliçe tarafından sempatiyle karşılanan Dee yeni kraliçe adayının isteği doğrultusunda “I. Elizabeth’in hangi gün kraliçeliğini duyurursa daha uğurlu ve uygun olacağını?” açıklamış ve işler yaver gitmiş bu sayede I. Elizabeth’in güvenini kazanmış...

Aslında Dee birçok yerde arkadaş çevresi olan, o zamanki şartlara göre bile ülkeler arası çok gezebilen, bir sürü insanla tanışan birisiymiş... Prag’da tanıştığı bir meslektaşı ile konuşurlarken “İspanyolların İngiliz Donanması için sabotaj faliyetlerinde bulunacağını” öğrenip hemen kraliçeye yetiştirmiş...

Yeterli takip ve araştırma sonucunda suçlular tam da olay sırasında ispatlı kanıtlı yakalanmış... Bu sayede de Dee; içeride kraliçenin her şeyden haberdar olmasını sağlayan biri olduğu gibi, dışarıda da İngiltere adına casusluk yapmaya başlamış...

İşte bunun içindir ki kraliçe, Dee için; Benim gözüm ve kulağımdır demiş...

Eh casusların bulunduğu ortamlarda kötü bir şeyler olacağının kokusunu da tabii ki yine casuslar alır...

ve bu da sonuç olarak kraliyet yazışmalarında Dee’nin amblemine yansımış;
göz- gözü simgeleyen bir “0”
kulak- kulağı simgeleyen bir “0”
burun- burunu simgeleyen bir “7” ile gösterilmeye başlanmış...

Valla ben yazanların yalancısıyım eğer gerçekse çok güzel bir hikâye, yok yalansa çok güzel uydurulmuş bir hikâye :)

Dee’nin bahsettiğim bu özelliklerine ve anlattığım tarihi olaylara iki ayrı kaynak kitaptan da ulaşabilirsiniz:
Richard Deacon – John Dee (Muller Yay. Eng.)
Peter J. French – John Dee, The World of an Elizabethan Magus
(Routledge and Kegan Paul Yay. Eng.)