25 Kasım 2008

Tersine işleyen elektrikli sandalye...

Bildiğiniz gibi; elektrikli sandalyeye idam edilecek birini koyarlar, çeşitli işlemlerden sonra elektrik verirler ve infaz gerçekleştirilerek o kişinin hayatına son verilmiş olur...

Fakat okuduğum ciddi bir makalede 1818 yılında bu olayın (geçerliliği bir süre için olmuş olsa da) tam tersinin yaşandığından bahsediliyor...

Matthew Clydesdale isimli madenci 1818 yılında bir cinayet işlemiş ve ardından da ölüme mahkûm edilmiş.

Mahkeme yüksek hâkim kurulu; idam gününe kadar sadece ekmek ve su ile beslenmesi öngörülen katil’in herkesin izleyebileceği şekilde kesilip parçalara ayrılması için Glasgow Üniversitesi Anatomi Profesörü Dr. James Jeffrey’e teslim edilmesine karar vermiş...

(Bu olayların resmi olarak kayıt altına alınmasını sağlayan ve çeşitli düzenlemeleri yapan Glaskow tarih yazarı Peter Mackenzie’dir, kendisi 19. Yüzyılın büyük toplumsal reformcularından biridir... Bu konuyu makalesine taşıyan yazar, edindiği bilgileri Peter Mackenzie’nin yazdıklarından aktardığını belirterek kendisini kaynak olarak gösteriyor.)

Şimdi biraz ayrıtıya girelim... ki konunun mantığı biraz daha yerine otursun.

Glasgow Üniversitesi Anatomi Profesörü Dr. James Jeffrey cesetlerin tıp biliminde anotomik olarak incelenmesi için kadavra olarak kullanılmasının yasallaşmasını sağlayan en önemli isimlerden biri... 1832’de yürürlüğe giren “Anatomi Yasası”nın kabul edilmesi aşamasında sürdürülen kampanyalarda çok önemli bir rolü var... (Dr. James Jeffrey akademik hayatı boyunca tam 58 yıl profesörlük yapmış biridir.)

Ve... o zamanlarda yani tıp, anatomi ve kadavra kavramlarını tam olarak yasallaştıramadığı zamanlarda incelenmek üzere kadavra bulmak çok zordu...

(Hatta ve hatta bazı kimsesiz kişilerin mezarlarının açılıp cesetlerin çalınarak tıbbi incelemeye tabi tutulduğu ve bunun ortaya çıkarılmasıyla birçok doktor ve öğrencisinin mahkemelerde yargılandığını da bilinen bir olaydır.)

işte bu durum ve ortamda mahkeme, katili Glasgow Üniversitesi Anatomi Bölümü’ne teslim ediyor. Profesör Dr. James Jeffrey’de katilin idamından sonra cesetin kadavra olarak incelenmesinin dışında üzerinde bazı tıbbi deneyler yapılacağını da bildiriyor...

4 Kasım 1818’de idam gerçekleşiyor ve ardından askerler ile polis memurlarının eşliğinde ceset, tıbbi deneyin ve diğer incelemelerin yapılacağı anatomi salonuna getirilmiş...

Profesör Dr. James Jeffrey; diğer öğretim görevlilerinin yardımıyla, kadavra üzerinde yeni bir galvanik pil deneyi yapacağını söyleyerek deneyi başlatmış...

Kadavra, izleyicilere bakacak şekilde bir sandalyeye oturtulmuş ve burun deliklerine pil gerilimi (elektrik) uygulanmış iki boru yerleştirilmiş.

Deney başlayıp da bir yandan körükle boruların içinden kadavranın burnuna hava verilirken bir yandan da galvanik pille akım verilmeye başlayınca kadavranın önce göğsü inip kalkmış sonra kolları ve ayakları hareket etmiş ve en sonunda ceset ayağa kalkıp canlanmış!!! (ve Profesör Dr. James Jeffrey’in neşteri ile ikinci kez idam edilmek zorunda kalmış!)

Kadavra üzerinde yapılan bu deneyi izleyen kimi anatomi sınıfı öğrencileri bağırıp çağırırken kimileri de yapılan gösteriyi (galvanik pilin başarısını diyelim) ayakta alkışlıyormuş...

Tabii ki bu olaydan sonra yargıçlar uzunca bir süre Glasgow Üniversitesi’ne tıbbi yardım olarak kadavra göndermemişler :)