28 Kasım 2008

vitrin ve tezgâh düzenlerken :)

Deneysel psikolog Steven Pinker, “Biz nasıl biz olabildik” isimli yazısında;

“Geçmişte yaşadıklarımız, yaptıklarımız, seçimlerimiz... Bütün insanlar neyi ne için ve hangi nedenden dolayı yaptığını çok iyi bildiğini düşünür. Bu hemen hemen doğru olsa da tam anlamıyla kesin değildir.” diyor.

Yani bir şeyi yapıyoruz ve bir nedeni olduğunu “kendimizce” düşünsek de bazen “bazı durumlar” seçimlerimizde kendisini belli etmeden etkili olabiliyor.

Pinker bunun için yapılan bir deneyi anlatmış...

Deneyi yapanlar: Richard Nisbett ve Timothy Wilson isimli iki psikolog.

Deneyin amacı: Yaptığımız seçimlerin nedenlerinin çoğunun bilincimize yansımadığını göstermek.

Yapılan deney ve sonuç :
İnsanların önüne bir takım giysileri yan yana dizseniz ve bir tanesini seçmelerini söyleseniz, genellikle (yapılan deneylerin sonucunda elde edilen istatistiki sonuçlara göre) en sağdakini tercih ediyorlar.

Daha sonra bu tercihlerinin sebebini sorduğunuzda hiç kimse “en sağda olduğu için” demiyor ve sadece eşyaların özelliklerinden (küçük yakalı, çizgili vs. gibi) bahsediyorlar. (ki birçok kez eşyaların yeri değiştirilmiş, mesela en az tercih edilen hangisiyse onu en sağa koyup bu sefer de o nesnenin seçilme sayısının artmasıyla sonuçların nasıl değiştiği gözlenmiş).

Çok garip bir yer şu dünya ve bizler de çok garip yaratıklarız :) kim bilir neyi ne yüzünden yaptık da kendi kendimize özgür irademizle belli nedenlerden dolayı öyle yaptığımızı sandık...

(tabii ki bu deney ve sonucunda elde edilen veriler tüm insanları ve tüm davranışlarını kapsamaz ama böyle bir etkinin de olduğunu göstermesi bakımından etkili bir çalışma olmuş)