22 Nisan 2009

"sıcak-soğuk" psikoloji deneyi


Colorado Üniversitesi’nden Lawrence E. Williams’la Yale Üniversitesinden John A. Bargh, aynı amaca hizmet eden iki aşamalı ilginç bir deney yapmışlar.

Deneyin amacı “fiziksel durumlar ve çevre ile psikolojinin etkileşimi”ni araştırmakmış.

İlk aşamada;
Herhangi birinin sıcak (ya da soğuk) bir nesneyle teması sırasında "çevresindekilere hissettikleri"ni inceleyen bir deney yapılmış.

Buna göre; bir grup öğrenciye okulun üst katlarında bulunan bir laboratuarda (aslında sahte olan) kişilik testi yapılacağı söylenmiş.

Testle bir ilişkisi olmadığı düşünülen bir adam da teste (aslında deneye) katılacak olan kişileri laboratuvara götürmekle görevliymiş.

Bu adam asansöre bindirdiği gönüllüleri (aslında bilmeden denek olanları) sözde testin yapılacağı yere götürünceye kadar bir listeye ismini yazıp eline de sanki ikram ediliyormuş havasıyla kahve (büyük bir ihtimalle karton bardakta) tutuşturuyormuş...

Yalnız burada belirtmemiz gereken bir ayrıntı var: Bu görevlinin deneklere verdiği kahvelerin kimisi bildiğimiz sıcak nescafe iken kimisine de soğuk içilen buzlu nescafe'ymiş...

Bu şekilde grubun tamamı binanın lobisinden üst katlardaki laboratuvara götürülmüş ve kendilerine hayali bir kişinin tasviri yapıldıktan sonra anlatılan bu hayali kişi için neler düşündüğü sorulmuş.

Asansörde eline sıcak kahve tutturulanlar; buzlu soğuk kahve ikramı yapılanlara oranla, anlatılan bu hayali kişi için “iyi, cömert, güvenilir, sıcakkanlı...” gibi tanımları daha fazla kullanmışlar...

İkinci aşamada;
Yine bir grup öğrenci denek olarak alınıyor (ve yine kandırılarak :) ) bir ürünün test edilmesi isteniyor... Test edilip, hakkında fikir belirtecekleri ürün ise eczanelerde satılan ve ağrıyan yere ısıtılarak ya da soğutularak koyulan özel bir ped... (tabii ki gerçek amaçları ped'i test etmek değil :) )

Öğrencilere bu pedlerin bir kısmı ısıtılıp sıcak olarak bir kısmı da dolaptan soğutulmuş halleriyle çıkarılıp veriliyor ve bir süre ellerinde tutup, dokusu, ağırlığı vs. hakkında fikirleri alınıyor...

Aslında yapılan deney birinci aşamada yapılanla aynı amacı taşıyor ve sıcak ya da soğuk bir nesneyle temas edenlerin psikolojik davranışları incelenmeye çalışılıyor...

Bu testi bitiren öğrencilere ödül(!) olarak hemen oradaki kantinden kendilerine ya da arkadaşlarına vermek için alabilecekleri meyve suyu ve dondurma fişleri veriliyor. (Ve gözlemlemeye devam ediyorlar tabii ki.)

Buna göre ellerinde belli bir süre soğuk pedleri tutanların çoğunluğu;
verilen fişle aldıkları dondurma ya da meyvesuyunu kendileri tüketirken,
sıcak pedleri tutanların çoğunluğu;
verilenleri arkadaşları için almayı tercih edip aldıklarını da çevresindekilere ikram etmişler...

Bunların sonucunda; dış etkenlerden sadece biri olan ısı’nın psikolojik etkiye neden olabileceği söylenebilir. Ki yapılan deneyler çok detaylı olmasa da böyle olduğunu söylüyor...

Acaba şu el sıkışma, ya da bir şeylerin pazarlanması yapılırken verilen sıcak ikramlar, farkında olmadan yapılan minik bir sıcaklık teması sayesinde o kişi ya da nesnelere karşı düşündüklerimizi değiştiriyor mudur? Yapılan deneye göre öyle olmalı :)

Bir dakika sayın okurum, bu konu üzerinde konuşabiliriz... Ben size bir çay söyleyeyim :)