28 Temmuz 2009

buzdolabındaki su ya da hava+su


Soğuk su susuzluğu kesse de harareti geçirmez o yüzden dolaptan çıkarıp çıkarıp buz gibi su içenlerden değilim.

Buna rağmen

Gecenin bir vakti... Hava çok sıcak... Buzdolabını açtım... :)

Soğuk su şişesinin dibinde üç dört parmak su kalmış şimdi bu da içilemeyecek kadar soğuktur dedim ama bir iki fırt içerim diyerek şişeyi aldım...

Su hiç de beklediğim gibi “içilemeyecek kadar” aşırı soğuk değildi...

Düşündüm... (Hayır ben düşünmek istemiyorum da o kendi kendine hiç durmuyor :) )

Şimdi ben bu şişeyi ağzına kadar doldurunca içilemeyecek kadar çok soğuk oluyor da... Niye o su azaldıkça suyun ısısı benim beklediğim gibi daha da soğuk olacağına birazcık da olsa "daha az soğuk" oluyor?

Aklıma gelen şeyi fırsat bulduğum anda hemen yaptım denedim... Aynı boy aynı özellikte aynı yerden alınmış aynı derecedeki suları aynı anda dolaba koyup aynı süre bekletip baktım...

Evet... aynen böyle iki üç kez daha denedim, sonuç aynı...

Suyu eğer şişede hiç hava kalmayacak kadar ağzına kadar doldurursam çok soğuk, yarım olarak şişenin içinde hava kalacak şekilde doldurursam biraz daha içilecek gibi oluyor.

Halbuki su daha az diye o suyun daha da soğuk olmasını bekliyordum.

Soğuma süresi sıvının miktarına göre değişiklik gösterebilir, yani az olan hangisiyse o daha çabuk soğur o değişmez...

Ama dolabın içinde durdukları süre uzadıkça madde miktarı fazla olan ağzı kapalı şişedeki su; yine ağzı kapalı olan ama içinde yarısı hava dolu şişedeki sudan daha soğuk oluyor...

Su ısı buz vs. ile ilgili hayatımdaki garip kavrayışlardan biri de böylece gece yarısı bir vakitte yaşanmış oldu :)
(deneyleri daha sonradan yaptım tabii ki :) )

Bu konu aklıma ilgisiz ama “ilginç” başka bir konuyu getirdi: Aynı buzdolabı, aynı büyüklükte ve özellikte iki buzluk. Birine normal çeşmeden (ya da oda ısısındaki herhangi bir bidondan, damacanadan, şişeden) diğerine de çaydanlıktan ya da başka bir yerden çok sıcak (kaynak bile olabilir) koyuyoruz. Hemen bekletmeden buzlukları buzluğa koyuyoruz ve 10 dakika sonra bakıyoruz...

Sıcak su normal olan sudan daha çabuk buz oluyor... Kaç kere denedim ama böyle... Siz de deneyebilirsiniz ama dikkat buz yapacağım derken elinizi kaynar suyla yakmayın.


(Not: Gazların yapısı gereği moleküller arasındaki mesafe daha fazladır, kinetik enerji aktarımı bu yüzden daha yavaş gerçekleşir.)