11 Eylül 2009

Böcekli deney ve "ölüm kokusu"


Kanada McMaster Üniversitesi Biyoloji bölümünden Profesör C. David Rollo bir deney yapmış...

Deney sırasında moleküler biyoloji alanına giren analizler yapılarak böceklerin durumlarına göre hangi tür feromonlar (ve buna bağlı olarak koku molekülleri) salgıladıkları araştırılmış... (canlıların çeşitli işaretlemeler için bilerek ya da bilmeyerek salgıladığı bu hormonal sıvılara feromon adı verilmekte.)

Çeşitli böceklerin, yaşam alanı olarak seçtikleri yerlere yuva yaptıklarında diğer böceklere de burasının güvenli olduğunu (vücutlarındaki bazı salgılarla) bildirdiğini gözlemleyen deney ekibi, tam tersi durumda da “ölen böceklerin bulunduğu yere” diğer böcekler tarafından yaklaşılmadığını farkedip araştırmaya başlamış.

Böcekler öldükleri anda hangi fiziksel (ya da kimyasal) olayla karşılaşmış olursa olsun, vücutlarında yaşam fonksiyonları durunca salgılanan feromonlar nedeniyle özel bir koku molekülü yayılıyormuş.

(bu kokuyu yine vücutlarındaki bazı yağ asitlerinin oluşumu nedeniyle yaydıkları tespit edilmiş)

(ölen böceklerin cesetleri bulunduğu yerden kaldırılsa bile cesetin bulunduğu yerdeki koku diğer böceklere orada başka bir böceğin öldüğünü bildirerek o alanın tehlikeli olarak tanımlamasını sağlıyormuş.)

işte, deney ekibi de bu özel “ölüm durumu uyarı kokusu”nu analiz edip laboratuar ortamında çoğaltmışlar. Daha sonra bu kokuyu sürdükleri yerlere deneyde kullanılan diğer böceklerin yaklaşmadığı görülmüş...

işin ilginç yanı bu koku farklı türdeki hayvanlarda bile aynı etkiyi yaratıp kendilerini korumak için o bölgeden kaçmalarını sağlıyormuş...

Umarım bu konu daha kapsamlı araştırılır ve geliştirilir de böcekleri uzaklaştırmak için “çevreye zarar veren” kimyasal zehirler sıkmak yerine uyarıcı özel feromonlar kullanırız...