28 Nisan 2010

Bir tıp gözlemcisinin notları – Lewis Thomas

Birçok büyük tıp kuruluşunda en üst kademelerde hem doktor hem öğretim görevlisi olarak çalışmış olan Lewis Thomas’ın baba mesleği olan doktorluğu her bakımdan incelemesini anlatan çok güzel bir kitap...

Lewis Thomas; Amerika’nın tıp üzerine yaptığı yatırımın ne zaman hangi yönlerde ağırlık kazandığını, yapılan araştırmaların tıp fakültelerindeki uzmanlık alanlarına nasıl etki ettiğini çok iyi gözlemlemiş.

Yazar, tıbbın 20. yüzyılın başındaki durumunu bilimsel olarak yaptığı araştırma ve gözlemleriyle aktarırken kurumsal yönetici pozisyonunda bulunmasının getirdiği avantajla da bir ülkenin tıbbi eğitimindeki sistemin nasıl yapılanması gerektiğini de tecrübeleriyle konuya meraklı olanlara aktarıyor. (ki ilgisi olanların bu bölümü özellikle okumasını tavsiye ediyorum.)

18. ve 19. yüzyıllarda doktorun çantasında sadece bir morfin iğnesi ve birkaç da ateş düşürücü ilaç bulunurken gelişen bilim sayesinde 20. yüzyılda hastanelerdeki tıbbi araç gerecin “doktorla hastanın yakınlaşmasını bile engelleyecek boyutlarda” işleri farklı bir çizgiye taşıdığına değinen Thomas, kitabında çok güzel bilgilere yer vermiş...

Kendi çocukluğu sırasında doktor olan babasını ve hemşirelik yapan annesini gözlemleyen yazar, büyüdüğünde kendisi de doktor olunca, her iki nesli mesleki açıdan inceleme fırsatı bulduğu gibi kendinden sonra gelen üçüncü nesil doktorları nelerin beklediğini de iyi bir şekilde anlatmış.

Kitapta, II. Dünya Savaşı yıllarında Amerika’nın Pasifik’teki savaş bölgelerinde (askerlere bulaşması muhtemel salgın hastalıklara karşı sürdürülen mücadele için) prefabrik araştırma laboratuvarları kurulmasından tutun da modern zamanların Amerika’sındaki işverenlerin “yaygın bulaşıcı hastalık” bahanesiyle halk sağlığı kurullarını etkileyip grev yapan çöpçüleri durdurmak istemesine kadar birçok konuya yer verilmiş.

Basit hastalıkların seyrinin yeni yöntemlerle nasıl değiştirilip kökünün kazındığı konusu dışında, kanser ve çeşitleri, hasta-doktor ilişkilerinde temasla kontrolden makineyle kontrol ve tanıya geçilmesi, laboratuvarlardaki teknik araştırmaların önemi gibi çok farklı ama hep aynı ciddiyetle incelenen konular mutlaka ilginizi çekecektir.

Sağlık sorunlarının tıbbi nedenlerinin araştırılması sonucunda bilimsel olarak detayları işlemek zorunda olan tıp görevlilerinin dünyanın işleyişini mikro organizmalar üzerine kurarak değişik kuramlar geliştirmesi de kitabın sonunda yer almış...

Tübitak tarafından yayınlanan bu kitabı biyoloji, öğretmenlik, hemşirelik, doktorluk ve tıbbın her alanına meraklı tüm okurlara kesinlikle tavsiye ediyorum...

Tıbbın, en azından 100 yıllık gelişimini ve şu anda bulunduğu yeri kavrayabilmek için bulunmaz bir yapıt olduğunu düşünüyorum, 239 sayfalık böyle bir kitabı 6,5 liraya satışa sunan Tübitak’a da ayrıca teşekkürler...