24 Haziran 2010

Erol Güngör - Değerler Psikolojisi Üzerinde Araştırmalar

Profesörlük tezi için hazırlanan bu çalışmayı, psikolojiye merakım nedeniyle okudum.

Değerler psikolojisinde "Sosyal kültürün temelindeki bireysel davranış biçimini" inceleyen yazar, tez çalışmasının girişinde; kitabın bölümleri hakkında detaylı bilgi verdiği gibi, konu üzerine yapılan önceki çalışmaları da detaylı şekilde çözümlemeye çalışmış...

Yazar; değerler psikolojisini "bireyin yaşamı içinde sosyal uyum ve bu uyumun dayandırıldığı ahlak kuralları" olarak ele alırken;

"insanların birbirleriyle olan münasebetleri nasıl olmalıdır?

Ne yaparsak iyi davranmış, ne yaparsak kötü davranmış oluruz?

İyi denilen davranışları herkeste yerleştirebilmek, özellikle bunları çocuklara öğretebilmek için neler yapabiliriz?

Kötü davranışların yerine iyilerini yerleştirebilmek için en uygun yollar nelerdir?" sorularıyla kitabı ilgi çekici hale de gerirmiş...

ama...

... kitabın ikinci bölümünün sonlarına doğru (yapılan araştırmaların açıklandığı bölümde) farklı denek gruplarına sorulan sorularla elde edilen verilerin yorumlanmasında yazarın kendi dünya ve dini görüşünü temel alarak bunlar hakkında şahsi fikir yürütmesi ister istemez eseri bilimsel olmaktan uzaklaştırmış...

Hatta;
"...dinî değer, diğer bütün değerlerden daha geri plana atılmaktadır. Elimizde ilmî araştırma verileri bulunmamakla birlikte, dinî değerdeki bu düşüşün modernleşme adı verilen prosesle paralel olarak yürüdüğünü söyleyebiliriz. Cumhuriyetten öncekiler ve cumhuriyetin ilk nesilleri, başka bazı göstergelerden çıkarabileceğimiz gibi, herhalde dinî değere ortanın üstünde bir yer veriyorlardı..." açıklaması ile de 400 kişiyle test usulü yaptığı araştırmaya dayanarak 80 milyonluk nüfuslu ülkeye modernleşme süreci yüzünden dini değerlerinde düşüş olduğu teşhisini de koymuş.

Tabii ki her yazar incelediği konu üzerine fikir yürütmekte olabildiğince serbest olmalı ama Psikoloji gibi bir bilim dalına ait araştırma sonucunu bu şekilde yorumlamak bu bilim dalı içinde o konunun kesinliğini oluşturmada etken olabileceği için şahsi fikirlerin bu şekilde verilmesini doğru bulmadım...

Mesleki jargona dahil olan yabancı kelimelerin tekrarı ile sıkıcı olan eseri okuyunca memnun kalmadım onun için size de tavsiye etmiyorum.