22 Şubat 2011

deprem ölçümlerindeki ayrıntı


Depremlerle ilgili bir şeylere bakarken devamlı karşılaştığım "ölçümler arası karışıklığı" çözmeye karar verip konuyu biraz araştırdım.

Bir deprem için kimi yerde “Richter ölçeğine göre bilmem kaç şiddetinde” denilirken kimi yerde de “şu kadar MMS” denmekte.

Ben de bunların kilometre ile mil gibi "aynı şeyi farklı şekilde" gösterdiğini (diyelim ki buradaki örneğe göre uzunluk birimi) bir çevrim hesabı gibi "iki farklı sistemin, aynı şeyi ölçüp aynı sonuca ulaşıp söylerken değişik sayılarla açıkladığını" düşünürdüm.

(Yani 1 mil demekle 1,6 kilometre demek aynı şeydir de farklı ölçü sistemlerinde değişik olarak tanımlanır ama sonuçta bahsedilen şeyin uzunluğu aynıdır, yani biz bu yolu yürüyecek olsak bizim için 1 mil ile 1,6 kilometre aynı şeydir.)

Evet, işte ben de aynen yukarıdaki örnekteki gibi MMS ile Richter ölçeğinin verdiği sonuçları rakamsal olarak farklı ama aynı şeyi belirten birimler gibi düşünüyordum ama öyle değilmiş...

Richter; hepimizin bildiği gibi sismolojik olarak depremin aletsel büyüklüğüne göre (yer hareketi dalgasının boyutunu) şiddet ve sarsıntıyı gösteriyor.

MMS (Moment Magnitude Scale-Moment Büyüklüğü Ölçeği) ise;

Fay parçalanınca “kayan kısmın (mesafe olarak birbirinden) ne kadar uzaklaştığını ölçüpdepremden ne kadar alan etkilendiyse bu yüzeyin ölçüsüyle çarparak daha gerçekçi bir değer sunuyormuş...
(yeni öğrendiğim için böyle yazıyor ve kareli defter kayıtlarına geçirmiş oluyorum...)

Sanırım MMS daha anlaşılır ve daha belirgin bir ölçümle insanların daha iyi anlayabileceği bir sistem sunuyor... Bundan sonra depremle ilgili haberlerde MMS değerlerine daha fazla dikkat edeceğim.

(not: yazının girişindeki "Depremlerle ilgili bir şeylere bakarken" linkine bakarsanız orada çıkan hareketli resmin altındaki "next" tuşuna basıp sonuna kadar gidin. Depremi oluşturan faktörlerin çalışma mekanizması hakkında güzel bir çalışma olmuş.)