22 Nisan 2011

110 yıl önce yapılan embriyo deneyi

İlk oluşum sırasında embriyonun vücudu nasıl meydana getirdiğini...” araştıran biyologlar çeşitli deneyler yapıp “bir canlının oluşumundaki gelişmelerin, sırasıyla nasıl gerçekleştiğini” anlamaya çalışıyorlardı...

Alman Embriyoloji Uzmanı Hans Spemann da 1900”lü yılların başlarında embriyo gelişimi sırasında hücrelerin vücut inşa etmeyi nasıl başarabildiklerini araştırıyormuş.

Su Keleri yumurtalarını inceleyen Spemann çok ilginç bir deney yapmış;

Yapılan deneyde bir saç teliyle Su Keleri'nin yumurtasını ortadan bölüp ikiye ayıran Spemann (hücre çekirdekleri üzerinde de bir iki düzenleme yaptıktan sonra) bu iki ayrı yarım yumurtayı gelişmesi için kendi haline bırakmış.

Bir yumurtadan, birden fazla canlı oluşup oluşmayacağını görmek isteyen Spemann'ın deneyi olumlu sonuçlanarak ikiye bölünen Su Keleri yumurtasının her bir parçasından bir Su Keleri dünyaya gelmiş.

Spemann bu deneyle; Laboratuvar ortamında yapay yollarla tek yumurta ikizi elde ederek, gelişiminin ilk evrelerinde embriyodaki bazı özel hücrelerin tek başına en baştan yeni bir birey oluşturabileceğini ispatlamış...

Spemann'ın öğrencisi Hilde Mangold ise bu bilgiler ışığında bu deneyi bir adım öteye taşımayı başarmış.

Mangold; gelişim evresindeki bir yumurtadan (toplu iğnenin başından daha küçük) bir parçayı alarak (yine gelişim evresinde olan) başka bir yumurtaya aktardı.

Yeni bir vücut oluşturulması bilgisini taşıyan bu embriyo parçası “başka bir embriyonun üzerine yapışık vaziyette” canlılığını sürdürüp gelişti. Oluşan “hücre yığını” aynen yeni ve sağlıklı bir yumurta gibi büyümesini devam ettirip üzerine yapıştığı türün sağlıklı bir ikizini oluşturdu.

1900'lü yıllarda biyolojideki bu laboratuvar araştırmaları W. Vogt, Pander, Von Baer, Mangold ve Spemann gibi öncü isimlerle devam ederken yapılan deneyler o kadar uç noktalara varmış ki en sonunda düzenleyici hücrelerin çalışma prensiplerini keşfederek bir Tavuk embriyonundan Su Keleri embriyonuna yapılan aşılama ile yeni bir Su Keleri ikizi elde edebilecek konuma gelmişler...

Bu ilginç bilgi ve deneyleri Neil Shubin'in “İçimizdeki balık” isimli kitabında okumuştum. NTV Yayınları'ndan çıkan kitabın orijinal ismi “A Journey into 3.5 billion year of the human body” Arada fırsat buldukça bu kitaptan okuyup not aldığım bilgileri girmeye devam edeceğim.

260 sayfalık kitabı tüm bilimseverlere, özellikle jeolojiye ve biyolojiye meraklı olanlara kesinlikle tavsiye ediyorum.

Bilimsel bir yayın için olağanüstü güzellikteki kurgusuyla en sürükleyici romanı aratmayan bu eseri okumanızın birçok şeye farklı bakmanızı sağlayacağına eminim... Kitabın fiyatı 16 TL. Ama internetten %15 indirimli olarak da bulabilirsiniz.