03 Ekim 2011

Bir dönem bir çocuk - Altan Öymen

Kitabı elime aldım, okumaya başladım ve bitene kadar da diğer okuduğum kitapları bir kenara bıraktım...

Türkiye'nin geçmişinde önemli bir yeri olan tek partili dönemi kendi çocukluğuyla birlikte anlatan Öymen, kitaba önce ailesi ve geçmişiyle başlıyor.

Dönemin Osmanlı'ya uzanan tarihi içinde bütün ülkenin yaşadığı karışıklığı ve insanların oradan oraya savrulmasını bir aile kütüğü üzerinden takip edebilmemiz açısından Öymen Ailesi'nin geçmişi o zamanki ortamı anlayabilmemiz için önemli bir örnek oluşturuyor.

Eğitim öğretime gönül vermiş bir babanın oğlu olan Öymen, okul yıllarından itibaren çevresini ilgiyle gözlemleyip hem sosyal hem de siyasi hayatı yakından takip etmiş.

Atatürk'ün ölümünden sonra İsmet Paşa'nın hakim olduğu tek partili dönemde babasının milletvekili seçilmesiyle birlikte siyaseti daha da bir ilgiyle izleyen Öymen ülke tarihinin siyasal yapısının ayrıntılarını adım adım kitabına aktarmış.

Meclisin yapısı, milletvekilleri, ülkenin maddi manevi bulunduğu yer ve aşamalar, II. Dünya Savaşı yıllarında savaş dışı kalmanın ne kadar zor bir diplomasi gerektirdiği ve tüm bunlara ait ayrıntılar, gazete manşetleri, radyo yorumları, halkın görüşü, mecliste konuşulanlar... Bunların hepsi akıcı ve sade bir dille anlatıldığı gibi büyük bir ustalık gerektiren sakinlikle yazılmış.

Öymen, sadece siyasi hayatı ve tek partili dönemden çok partili döneme geçişi anlatmakla kalmıyor, o zamanların mimarisini, ünlü yazarlarını, moda fikirlerini ve yaşam tarzını da okurlarıyla paylaşıyor.

Konuların eski tarihlerde geçmesi ve resmen bir ülkenin demokrasiye geçişini gün gün anlatan bir kitabın ilginç olabilmesi için isimlerle, olaylarla, hayatın içinden günlük yaşamın ayrıntılarıyla çok iyi bir şekilde yoğurulması gerekiyor ki Öymen de bunu olabilecek en iyi şekilde başarmış.

Kitapta olayların geçtiği günlerde yayınlanan ve ilgili konuya ait manşetleri içeren gazete kupürleri, karikatürler, fotoğraflar o günleri bizlere daha da bir yaklaştırırken aynı zamanda anlatılanları doğrulayan belgeler yerine de geçiyor.

Yazarın geriye dönük yaptığı ayrıntılı araştırmalar sayesinde "Bir dönem bir çocuk"un anı kitabından çok "İnceleme - araştırma" kategorisinde değerlendirilmesi gerekir diye düşünüyorum.

Sabahattin Ali'den Nazım Hikmet'e, İsmet İnönü'den Aydın Menderes'e, ülkemizin edebiyat, fikir ve siyaset alanındaki önemli isimlerinin geçmişimizde bıraktığı izler kadar; "uluslararası alandaki politik oyunlar" ve "çıkar hesaplarıyla birlikte ülke içindeki sağ sol ayrımının kilometre taşları"nı da bulabileceğiniz bu kitabı konuyla ilgili olmasanız da geçmişimizdeki ayrıntıları güzel bir anlatımla ele aldığı için mutlaka tavsiye ediyorum.

Kitabın anlatım çizgisi üzerinde uğradığı konular o kadar çeşitli ve ayrıntılı ki;
"Demokrat Parti demekte zorlanan halk için "Demokrat" yerine "Demir kırat "kelimesinin bulunması ve DP'nin de amblemini buna göre şahlanmış bir at olarak seçmesi..." gibi karşınıza çıkan ayrıntılar sizi de şaşırtabilir.

Doğan Kitap'tan çıkan kitabın fiyatı biraz pahalı (30 TL) ama kütüphanede bulundurulması gereken bir "Başvuru kaynağı" niteliği taşıdığı için indirimli bulunduğu anda alınabilir.