27 Şubat 2012

Osmanlı'nın son zaferleri (1918 Kafkas Harekâtı) - Ozan Arslan

Dönem Osmanlı’nın, 600 yıllık tarihinin sonuna gelerek, değişen dünya politikası içinde sürüklendiği savaşlar sonucunda sahip olduğu toprakların büyük bir bölümünü kaybettiği bir dönemdir.

Her taraftan her şekilde kuşatılan ülke, gerçekten çok zor durumdadır.

Bu zorlu durum içinde Osmanlı'nın bıraktığı topraklarda karışıklıklar sürerken Anadolu'daki işgal edilen topraklarda da Rus, ingiliz ve Fransızların desteğiyle Ermeniler çeşitli şehirlerde yerli halka karşı etnik temizlik yapmaya başlamışlardı...

(Ruslar imzaladıkları anlaşma gereği Doğu Anadolu'dan çekilmesine rağmen Ermeni ve Gürcüler Transkafkasya Federasyonu ismiyle birlik kurup buralarda hüküm sürmeyi düşündükleri için Ruslar çekildikten sonra birçok şehri kendi ellerinde tutmaya çalışmışlardı.)

İşte böylesine karışık bir ortamda kaybettiği savaşlarla iyice gücü tükenen Osmanlı, son bir hamleyle Doğu Anadolu'da Ermeni zulmü altında inleyen halk için atağa kalkmıştı.

Kısa süre içerisinde tüm imkânsızlıklara rağmen girişilen bu harekâtlar sonucunda; Kars, Ardahan, Batum, Van, Erzincan, Erzurum, Trabzon illeri, Kâzım Karabekir, Ali İhsan (Sabis), Mehmet Vehib (Kaçı), Yakup Şevki (Subaşı) gibi değerli komutanlar tarafından geri alınabilmiştir.

Öncelikle; büyük bir merak ve ilgiyle okuduğum bu kitabın “yarısı hayal ürünü” kurgu bir tarihi roman olmadığını belirtmem gerekiyor.

Eser; dünyanın en seçkin eğitim kurumlarında siyasi ve askeri tarih alanlarında doktora yapmış olan Sayın Ozan Arslan'ın Fransız, İngiliz, Amerikan ve Osmanlı diplomatik ve askeri arşivlerinde yaptığı araştırmalar sonucunda belgelerle oluşturulmuş gerçek bir tarihi “belge-kitap”.

Şehir şehir, kasaba kasaba, köy köy “Ermeni birlik ve çetelerinin” Ruslardan kalan askeri malzeme ve Fransızların desteğiyle nasıl donanıp hangi köyde kaç kişiyi katlettiklerini, Türk birliklerinden hangi komutanın hangi tarihte kaç kişilik kuvvetle nerelerde hangi askeri taktiklerle nasıl savaştığını, karşılıklı güç dengelerini, askeri yazışmaları, bu olayların öncesini, bu durumu oluşturan koşulları, savaş sonrası olayları belgelere dayanan tüm gerçekliğiyle (birebir bütün olayların tamamı olmasa da büyük bir bölümünü) bu kitapta bulabilirsiniz.
(kitabın sonunda geniş bir kaynakça, uzun bir notlar bölümü ve dizin, eserin ciddiyetini hak ettiği şekilde yansıtıyor.)

Doğu Anadolu'da Ermenilerin yaptığı zulmün tarih içinde gerçek yerini ve boyutunu anlayabilmek, bu konu hakkında resmi belgelerle gerçekleri öğrenmek isteyenler için çok özel bilgilerle dolu bu kitabı okumanızı tavsiye ediyorum.

Bir de özellikle kitabın sonunda yer alan ekler bölümünden bahsetmekte büyük fayda görüyorum; Kafkas Cephesi’nde görev yapan Osmanlı Komutanları’nın biyografilerinin yer aldığı bu bölüm bile başlı başına çok özel bilgiler içeriyor.

Sıradan ansiklopedik bilgiler içeren yazılarda rastlanamayacak bir ayrıntıyla hazırlanmış olan bu bölümde komutanların hayatlarına ve mesleki yeteneklerine öylesine güzel ayrıntılarla yer verilmiş ki; bu bölümden sadece komutanların kişisel özellikleri, eğitim durumları, askeri kariyerleri vs. değil onlar üzerinden o dönemin ve Osmanlı’nın askeri yapılanmasını, cumhuriyet döneminin siyasi yapısının arka planını da görebiliyorsunuz.

Ben kendi adıma; Atatürk’ün askeri okuldaki sınıf arkadaşlarının kariyerlerini , Enver Paşa’nın akrabalarının Osmanlı Ordusu’ndaki yerlerini, Kâzım Karabekir Paşa’nın komutasındaki 3. Ordu’nun Kurtuluş Savaşı’nın başlangıcındaki 15. Kolorduyu oluşturması gibi bilgilerin ayrıntılarını ilk kez bu kitapta bulduğumu söyleyebilirim.

Yalnız, kitabın akademik dili sade ve rahat okunup anlaşılabilen bir seviyede olsa da konuların yapısı gereği karışık ve uzun cümlelerde zorlanabilirsiniz. Konuya meraklı olanların sakin bir şekilde her paragrafı sindire zindire okuyup önemli yerlerin altını çize çize ağır ağır ilerlemeleri gerekiyor. Böyle önemli bir konu için yapılmış bu kadar ciddi bir kitap da bu kadarcık olsun okuyucusunu zorlamayı sanırım hak ediyor...

Sayın Ozan Arslan’ı bu güzel ve çok faydalı çalışması için tebrik edip başarılarının devamını diliyorum.

Doğan Kitaptan çıkan 180 sayfalık kitabın fiyat etiketi 13 TL. fakat internet’ten indirimli olarak daha ucuza bulmanız da mümkün. Meraklılarına kesinlikle tavsiye ediyorum.