28 Mayıs 2012

Değil Efendi'nin renk ve korku meselleri

Aklım zihnim açıldı, bambaşka dünyalara gidip geldim... Uzun süredir hayal gücümü bu kadar zorlayan ve bir o kadar da güzel olan bir eserle karşılaşmamıştım...

[Bir yandan da her bölümde derin nefesler almaktan, ikide bir; rastladığım güzel çıkarımları, mükemmel tanımlamaları gördükçe "Yaa, yaaa... Ne kadar güzel tarif etmiş değil mi yaaa..." demekten bir hâl oldum...]

Coşkumu ve beğenimi bu şekilde aktardığım için kusuruma bakmayın, çünkü çok uzun bir süredir bu kadar güzel bir kitap okumamıştım. (Ve ne yazık ki ismi bilinmeyen, çok fazla tanınmayan kim bilir böyle ne kadar yazarımız var diye de düşünmeden edemedim.)

Okuyunca sizler de bu edebi çalışmanın ne kadar büyük bir birikim ve becerinin eseri olduğunu göreceksiniz.

İsmail Güzelsoy'un "Değil Efendi'nin renk ve korku meselleri" isimli kitabının üzerinde 'Türk Edebiyatı / Roman' yazıyor inanın bu ibarenin böyle bir eserin üzerinde bulunması büyük bir gurur kaynağı. Sayın Güzelsoy'u bütün içtenliğimle tebrik ediyorum, kitaplarının tamamını okuyacağım yeni bir yazar keşfettiğim için çok mutluyum.

Şimdi gelelim teknik detaylara;

Mükemmel bir kurgu, olağanüstü ama çok gerçekçi ayrıntılarla dolu, yalın, abartısız, çok işli ama sade ve akıcı bir anlatım kitabı benzersiz kılmış.

Konu; Değil Efendi isimli bir temaşacının "roman kahramanının macerasını anlattığı" gösterisiyle açılıyor.

Fakat "kahramanımız olayları yaşarken" başka bir anlatıcı romanın en üstüne yerleşip Değil Efendi'yi ve anlatmadıklarını da ekleyerek belli bir çizgiyi takip etmemizi sağlıyor.

Takip ettiğimiz çizgi, yazarın anlatımına ve kitaba ısınmamızı sağlayan zorlu bir ilk 20 sayfadan sonra bizi 40-50 yıl öncesinin Doğu Anadolu'suna (o zamanki şartlar göz önöne alınınca) tam anlamıyla "Dağ başı" diyebileceğimiz Iğdır'a götürüyor.

Bu zorlu ilk 20 sayfayı geçince kitap insandan insana, olaydan olaya "masaldan masala" atlar gibi akıp gidiyor.

Deliler, ermişler, ustalar, uzmanlar, siyasi kaçaklar, polisler, jandarmalar, romantik ruhlular, sert, garip ama gerçekçi çizilmiş akla hayale gelmeyecek müthiş karakterler eşliğinde adeta doğunun sabrını simgeleyen ince bir işçilikle karşımıza çıkan insanlar ve onların her birine dokundukça günümüz insanı için masal gibi gelecek olan yaşanmış garip ayrıntılarla dolu olaylar...

Kitaptaki olayları yaşayanların her birinin farklı karakterlere, ayrı anlatıma, anlayışa ve bakış açısına sahip olmasının ustaca belirginleştirildiği roman hem eski anlatım tarzını hem klasik edebiyatın tanımlamalarla işli sağlam temelini hem de kurgusundaki modern yapısıyla hareketliliği, macerayı, merakı, ayrıntıyı, bilgiyi ve felsefi içeriği aynı potada mükemmel bir şekilde buluşturuyor.

Yazarın "kendi felsefi birikimiyle oluşturduğu ayrıntıları" karakterlerin konuşmalarına gizlemesi (karakterlerin yaşanmış/yaşanmamış olaylarla da bir şekilde yollarının kesişmesi) romanın "gerçekle kurguyu, masalla yaşanmışı" birleştiren mükemmel bir uyum içinde ilerlemesini sağlamış.

Anlatıklarıyla içerik olarak çok değişik bir dünyanın inanılmaz güzeliklerini zihnimize sunan bu eseri farklı şeylerdeki güzelliklere meraklı tüm kitapseverlere mutlaka ama mutlaka öneriyorum.

Bu kitabı bulup okuduğum için kendimi çok şanslı hissediyorum, eğer kitap okumayı seviyorsanız ve yaşınız 16'nın üzerindeyse kesinlikle siz de okumalısınız. Eğer bugün anlayamazsanız koyun bir kenara dursun, başka kitaplar okuyun bir üç - beş yıl geçsin tekrar okumayı deneyin ama mutlaka okuyacaklarınızın arasında bulunsun.

En ünlü isimlerin bile romanlarında "doğrudan olayları aktarmayı tercih ettiği" son yıllarda dilimizin yavanlaşmasına üzülürken pırıltılar içinde böyle güzel ve zengin bir anlatımla karşılaşmak başımı döndürdü.

Yanlışlarım varsa kusuruma bakmayın, bir an için herkes koşup bu kitabı alacak ve hiçbir yerde bulamayacaksınız diye heyecanlandım...

(Kitabın kapağına ve arkasında yazılan açıklamalara da sakın takılmayın, alın okuyun, ilk 20 sayfayı geçince o zaten kendi kendini anlatmaya başlıyor. Bu yüzden kesinlikle kitabın konusundan hiç bahsetmiyorum...)

Kitap, Doğan Kitap'tan çıkmış, 310 sayfa ve 18 TL.

Yazarın diğer edebi eserleri: 
Kitab-ı Mukadder/Seni Seziyorum, Ruh Hastası, Rukas, Sincap, İyi Yolculuklar, Çıt yok.